Due Diligence حقوقی در پروژه‌ های انرژی

دفتر حقوقی لیبرالا در Due Diligence حقوقی در پروژه‌های انرژی به دنبال پاسخ به یک سوال اساسی است: آیا پروژه‌ای که روی کاغذ جذاب به نظر می‌رسد، از نظر حقوقی نیز ارزش ورود، سرمایه‌گذاری یا تأمین مالی دارد؟

در پروژه‌های انرژی، یک قرارداد نامناسب، مجوز ناقص، مالکیت مبهم، تعهد پنهان یا دعوای حل‌نشده می‌تواند ارزش اقتصادی پروژه را به‌طور جدی تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، بررسی حقوقی نباید صرفاً فهرستی از اسناد و قراردادها باشد؛ باید مشخص کند کدام ریسک‌ها وجود دارند، چقدر مهم‌اند و پیش از ورود به معامله چگونه باید مدیریت شوند.

Due Diligence چیست؟

Due Diligence یا «بررسی موشکافانه» فرآیندی برای شناسایی و ارزیابی ریسک‌های حقوقی، قراردادی و مقرراتی یک پروژه پیش از یک تصمیم مهم مانند خرید پروژه، سرمایه‌گذاری، مشارکت، تأمین مالی، انتقال سهام یا ورود به JV است.

در پروژه‌های انرژی، این بررسی می‌تواند موضوعاتی مانند ساختار شرکت پروژه، مالکیت دارایی‌ها، قراردادهای اصلی، مجوزها، تعهدات مالی و قراردادی، دعاوی و الزامات قانونی را دربرگیرد. در پروژه‌های نیروگاهی نیز منابع تخصصی بین‌المللی، بررسی حقوقی را در کنار بررسی فنی، تجاری و زیست‌محیطی بخشی از فرآیند ارزیابی پروژه می‌دانند.

اما هدف Due Diligence صرفاً پیدا کردن «ایراد» نیست.

هدف اصلی این است که پیش از آنکه سرمایه یا تعهد قراردادی خود را وارد پروژه کنید، بدانید:

به بیان ساده، Due Diligence قرار نیست فقط بگوید «چه اسنادی وجود دارد»؛ باید بگوید «این اسناد برای تصمیم شما چه معنایی دارند».

پروژه‌های انرژی معمولاً با قراردادها، مجوزها، سرمایه‌گذاری‌های سنگین و ذی‌نفعان متعدد شکل می‌گیرند. بنابراین یک مشکل حقوقی کوچک می‌تواند در ادامه به مشکل مالی یا عملیاتی تبدیل شود.

برای مثال، ضعف در قرارداد فروش انرژی ممکن است بر درآمدهای آتی پروژه اثر بگذارد؛ نقص در حقوق مربوط به زمین می‌تواند اجرای پروژه را با مشکل مواجه کند و محدودیت‌های قراردادی یا تأمین مالی ممکن است امکان انتقال پروژه یا سهام شرکت پروژه را محدود کند.

در بررسی‌های تخصصی پروژه‌های انرژی، مواردی مانند PPA، قرارداد EPC، قرارداد O&M، اتصال به شبکه، حقوق زمین، مجوزها، قرارداد تامین سوخت، قراردادهای تامین مالی و رژیم خاتمه قرارداد از موضوعات کلیدی هستند.

بررسی ساختار حقوقی پروژه

اولین مرحله این است که مشخص شود پروژه دقیقاً توسط چه شخص یا ساختاری ایجاد و اداره می‌شود و حقوق مربوط به پروژه متعلق به چه کسی است.

در این مرحله معمولاً باید ساختار شرکت پروژه (SPV)، سهامداران، اختیارات مدیران، توافقات سهامداران، حقوق انتقال سهام و مالکیت دارایی‌های پروژه بررسی شود.

در پروژه‌های IPP، برای نمونه، بررسی ساختار سهامداری، حاکمیت شرکت پروژه، حقوق خروج و انتقال سهام و وضعیت قانونی شرکت پروژه از موضوعات مهم Due Diligence است.

مهم‌ترین سوالات این مرحله

• مالک واقعی پروژه یا دارایی‌های آن چه شخصی است؟
• آیا شرکت پروژه اختیار قانونی انجام فعالیت موردنظر را دارد؟
• سهامداران چه حقوق و تعهداتی دارند؟
• آیا انتقال سهام یا تغییر کنترل محدود شده است؟
• آیا تصمیم‌های مهم نیازمند موافقت سهامداران یا اشخاص ثالث است؟
• آیا تعهد یا حق اشخاص ثالث نسبت به دارایی‌های پروژه وجود دارد؟
• آیا ساختار فعلی با ساختار موردنظر سرمایه‌گذار سازگار است؟

چرا این بررسی برای سرمایه‌گذار مهم است؟

فرض کنید سرمایه‌گذار قصد خرید ۷۰ درصد سهام یک شرکت پروژه را دارد. اگر بعداً مشخص شود که قراردادهای اصلی پروژه در صورت Change of Control نیازمند رضایت طرف قرارداد هستند، ارزش معامله دیگر همان چیزی نیست که در ابتدا تصور می‌شد.

بنابراین بررسی ساختار حقوقی باید مستقیماً به تصمیم معامله متصل شود.

بررسی قراردادهای اصلی

در پروژه انرژی، ممکن است ده‌ها قرارداد وجود داشته باشد؛ اما همه آنها اهمیت یکسانی ندارند.

تمرکز Due Diligence باید ابتدا روی قراردادهایی باشد که جریان درآمد، هزینه، اجرای پروژه، تامین مالی یا امکان ادامه فعالیت را کنترل می‌کنند.

در منابع تخصصی پروژه‌های نیروگاهی نیز PPA، قرارداد تأمین سوخت، تأمین مالی، زمین، نیروی انسانی و بیمه از جمله قراردادهایی هستند که در بررسی حقوقی پروژه مورد توجه قرار می‌گیرند.

قراردادهای مهمی که باید بررسی شوند:

اما صرفاً خواندن قرارداد کافی نیست

در دفتر حقوقی لیبرالا، ارزش بررسی قراردادی زمانی ایجاد می‌شود که مفاد قرارداد به ریسک واقعی پروژه ترجمه شود.

برای مثال، به جای اینکه صرفاً بنویسیم:

«قرارداد شامل بند فسخ است.»

باید مشخص شود:

چه کسی می‌تواند قرارداد را فسخ کند، در چه شرایطی، با چه مهلتی و فسخ چه اثری بر سرمایه‌گذاری شما خواهد داشت؟